Minimalizacja strat w produkcji kiszonki

Kiszonka to podstawowa pasza obj?to?ciowa w ?ywieniu byd?a. Jej jako?? wp?ywa w ogromnym stopniu na zdrowotno??, wydajno?? i przyrosty pog?owia. Dlatego wa?ne jest  jej w?a?ciwe przygotowanie i zabezpieczenie przed popsuciem, tak aby zminimalizowa? straty  suchej masy. Od jako?ci i warto?ci pokarmowej skarmianych kiszonek b?dzie zale?a? udzia? pasz tre?ciwych w dawce. Stosowanie w ?ywieniu krów kiszonek o niskiej warto?ci pokarmowej powoduje, i? niezb?dne jest podwy?szenie udzia?u pasz tre?ciwych w dawce, co podnosi koszt jednostkowy produkcji mleka oraz zwi?ksza ryzyko wyst?pienia kwasicy i przemieszczenia trawie?ca.

Straty w suchej masie SM pomi?dzy pokosami a zimowym skarmianiem to g?ówny problem, z którym musz? zmierzy? si? rolnicy korzystaj?cy z pasz zakiszanych bele. Pewien procent strat jest nieunikniony, jednak?e poprzez stosowanie kilku prostych kroków mo?na znacznie zminimalizowa? psucie si? paszy. Jest wiele przyczyn utraty warto?ci suchej masy w kiszonce. Podczas bada? przeprowadzonych w Niemczech (Zimmer) przebadano 504 gospodarstwa, w których straty dochodzi?y do 25-70% warto?ci suchej masy. Podobne badania przeprowadzone w Wielkiej Brytanii (ADAS) wykaza?y straty wykaza?y straty w:

• paszy zakiszanej w belach: 0.2-8%

• kiszonce z kukurydzy: 15-30%

• Kiszonce z czerwonej koniczyny: 4-14%

Straty w zawarto?ci suchej masy SM mog? zdarzy? si? na ka?dym etapie zakiszania oraz skarmiania. Niektóre ze strat s? nie do unikni?cia, ale dzi?ki w?a?ciwemu zarz?dzaniu mog? by? zminimalizowane. Inne mog? by? zupe?nie wyeliminowane poprzez zastosowanie dobrych praktyk w zakiszaniu. (Tabela 1) 

Strata w zawarto?ci suchej masy ma równie? bezpo?rednie prze?o?enie na straty finansowe rolników. Je?li przyjmiemy 20% spadek zawarto?ci suchej masy w kiszonce, która zosta?a wyprodukowana z 1000 ton zielonki o zawarto?ci SM 25%, wówczas straty w zakiszonej paszy si?gn? 50 ton. Je?li przyjmiemy, ze tona kosztuje 120  z?, to ca?kowita strata finansowa przy tym pokosie wyniesie 6000 z?. Zminimalizowanie strat w suchej masie jest wi?c bardziej efektywnym ekonomicznie rozwi?zaniem.

Tabela 1 – Proces oraz przyczyny strat w suchej masie

PROCES

KLASYFIKACJA

PRZYCZYNA

Oddychanie ro?lin

nieuniknione

Enzymy ro?linne

Fermentacja

nieuniknione

Po?yteczne mikrooragnizmy

Zbyt du?a wilgotno?? lub nadmierne przesuszenie plonu

do unikni?cia

Niska zawarto?? SM, z?e metody zakiszania

Wtórna fermnetacja

Do unikni?cia

Niepo??dane mikroorganizmy, zanieczyszczenie gleb?, niska jako?? upraw

Przenikanie powietrza do silosu

Do unikni?cia

Prasowanie, stopie?

rozdrobnienia, pr?dko??

zawijania, umieszczania w

silosie

 

Tlenowe psucie si? paszy

podczas skarmiania

 

Do unikni?cia

Jak powy?ej, wa?na jest

szczelno?ci folii lub silosów,

pr?dko?? skarmiania.

  

 

Kolejnym  czynnikiem, które wp?ywa na jako?? kiszonki jest ewentualna obecno?? ple?ni na powierzchni beli. Wyst?powanie ple?ni oznacza nie tylko straty w zawarto?ci suchej masy, ale przede wszystkim ni?sz? zawarto?? substancji od?ywczych w paszy. Ponadto kiszonka ska?ona ple?ni? mo?e powodowa? choroby byd?a spowodowane toksynami wytwarzanymi przez grzyby oraz bardzo cz?sto wspó?wyst?puj?cymi z nimi, bakteriami Listeria.

 

Przyczyny ple?nienia kiszonki to: 

1. Ro?liny uprawiane pod kiszonk? s? zaatakowane ple?niakami, ze wzgl?du na nieodpowiedni? wysoko?? koszenia. Zarodniki grzybów s? powszechne w ka?dym ?rodowisku, dlatego ich ca?kowite wyeliminowanie jest niemo?liwe. Istnieje jednak szereg sposobów na zminimalizowanie ich zawarto?ci w plonach.

2. Tlen MUSI by? usuni?ty z beli. Ca?kowite usuni?cie tlenu oraz utrzymanie atmosfery beztlenowej jest zalecane i mo?liwe do osi?gni?cia.

Ka?de przerwanie folii zabezpieczaj?cej baloty niestety jest bardzo szkodliwe dla jako?ci kiszonki i prowadzi do powstawania ple?ni. Jak wyliczyli naukowcy z Instytutu Teagasc w Irlandii jeden otwór wielko?ci 24 mm mo?e spowodowa? a? 33% strat? kiszonki czyli mo?e okaza? si?,  ?e z 70t kiszonki, a? 20t nie b?dzie nadawa?o si? do dalszego skarmiania. A to ju? s? konkretne pieni?dze, bo ponad 1000 PLN. A je?li spojrzymy na zdrowie i stan inwentarza ?ywego te koszty mog? okaza? si? jeszcze wi?ksze.

Aby w?a?ciwie zabezpieczy? baloty powinno si? stosowa? minimalnie 4 warstwy folii, jednak aby zwi?kszy? zabezpieczenie przed przerwaniem i zanieczyszczeniem tlenem eksperci  zalecaj? 6 warstw. W Polsce wielu rolników ze wzgl?dów ekonomicznych wybiera cztery warstwy. Jednak ten koszt dwóch dodatkowych warstw, je?li we?miemy po uwag? ryzyko zniszczenia, nie jest tak du?y – w przypadku jednej beli ró?nica pomi?dzy 4 a sze?cioma warstwami to jedynie 3 PLN (mniej ni? 1 Euro)


Praktyczne metody redukcji ple?ni

  1. Usu? martwe szcz?tki ro?lin z pola:

a)      Przed pocz?tkiem sezonu upewnij si?, ze pole zosta?o nisko skoszone poprzedniej jesieni/zimy, w celu usuni?cia martwej materii ro?linnej.

b)     Po pokosach cz?sto cz??? ro?lin pozostaje nieskoszona. S? to zazwyczaj miejsca, w które nie dotar?a kosiarka lub, w których trawa po?o?y?a si?. Wa?ne jest aby usun?? takie pozosta?o?ci. Je?li pozostawimy ro?liny na polu, zgnij? co doprowadzi do namna?ania si? szkodliwych bakterii, dro?d?aków oraz ple?ni w okresie kolejnych pokosów.

     2.  Zminimalizuj zanieczyszczenie paszy gleb? – ka?dy gram ziemi zawiera miliony zarodników grzybów:

a)      Kontroluj kretowiska zim? i bronuj pole, ?eby wyrówna? wszelkie nierówno?ci.

b)     Ko? plon na odpowiedniej wysoko?ci, pomi?dzy 6 i 9 cm.

c)      Upewnij si?, ?e brony i grabie ustawione s? „na sztywno”.

    3. Ko? plon w optymalnym stadium wzrostu, kiedy nie ma na nim jeszcze obumar?ych cz??ci:

a)      Unikaj koszenia w warunkach kiedy prawdopodobne jest ?e plon b?dzie mokry. Wówczas du?o ?atwiej o zanieczyszczenia paszy ziemi?.

b)     Obumar?e cz??ci ro?lin to doskonal? po?ywka dla ple?ni. Jej dostatek powoduje szybki wykwit ple?niaków .

   4. Susz zielonk? szybko, trawa powinna suszy? si? 24h, a ro?liny motylkowe 48h. Badania   dowiod?y, ze ilo?? zarodników grzybów zwi?ksza si? 1000 krotnie w susz?cej si? kiszonce. Tej sytuacji mo?e zapobiec rozrzucenie kiszonki bezpo?rednio po ci?ciu, poniewa? plon schnie wówczas znacznie szybciej. B??dem jest pozostawianie zielonki w w?skich, grubych rz?dach.

     5. Nale?y rozdrabnia? zielonk? w zale?no?ci od wytycznych dla danego gatunku. Przy produkcji bel u?ywaj rozdrabniaj?cej belownicy. Rozdrabnianie kiszonki wp?ywa na zwi?kszenie g?sto?ci paszy w beli i zmniejszenie zawarto?ci tlenu.

    6. U?ywaj dodatków do zakiszania. Wzmagaj? one zawarto?? bakterii przyczyniaj?cych si? do fermentacji, obni?aj? pH wewn?trz beli/silosu.

    7. Uszczelnij silos jak najszybciej po wype?nieniu. Bele powinny by? uszczelnione w ci?gu dwóch godzin od zawini?cia. Wa?ne jest aby folia by?a dobrej jako?ci.

    8. Bele powinny by? zawijane w miejscu pó?niejszego sk?adowania, co pozwala unikn?? strat spowodowanych mechanicznym uszkodzeniem folii.

    9. Zabezpiecz baloty w miejscu magazynowania. U?ywaj siatki do ochrony przed ptakami i gryzoniami, które mog? przedziurawi? foli?, co pozwoli na dostanie si? powietrza do wn?trza beli.


O Dow

Dow ??czy ogromne mo?liwo?ci nauki i technologii z „Pierwiastkiem ludzkim”. Celem tego po??czenia jest niezmienne podnoszenie jako?ci jego elementów, niezb?dne do osi?gni?cia post?pu. Spó?ka ??czy dziedzin? chemii i innowacyjno?? z zasadami trwa?o?ci, które pomog? zaradzi? wielu problemom stanowi?cym wielkie wyzwanie dla ?wiata, takim jak zapotrzebowanie na czyst? wod?, wytwarzanie energii odnawialnej i oszcz?dzanie energii oraz zwi?kszanie produktywno?ci rolnictwa. Zró?nicowana oferta  produktów Dow – specjalistycznej chemii, materia?ów zaawansowanych, produktów ochrony ro?lin i tworzyw sztucznych, b?d?ca jedn? z najlepszych w bran?y, zapewnia szeroki zakres produktów i rozwi?za? technologicznych dla klientów w oko?o 160 krajach, w szybko rozwijaj?cych si? sektorach, takich jak elektronika, woda, energia, pow?oki i rolnictwo. W 2011 roku Dow wykazywa? roczn? sprzeda? $60 miliardów i zatrudnia? na ca?ym ?wiecie oko?o 52 000 pracowników. Powy?ej 5 000 produktów firmy jest produkowanych w 197 zak?adach w 36 krajach na ca?ym ?wiecie. O ile nie okre?lono inaczej, stosowane poni?ej okre?lenia „Dow” i „Firma” oznaczaj? koncern The Dow Chemical Company oraz jego skonsolidowane jednostki zale?ne. Wi?cej informacji o Dow mo?na znale?? na stronie  www.dow.com .

Authors

Related posts

Top